Ghosting: Sizi hiç eken oldu mu?

Baki Can Feyiz
2 gün önce
5 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 14 saat önce

Bir zamanlar bir iş başvurusuna hiç dönüş almamak kişisel bir aksilik gibi hissedilirdi. Bugünse bu durum neredeyse normal kabul ediliyor. Hatta artık çoğu aday için ghosting yalnızca mülakat sonrası yaşanan bir hayal kırıklığı değil, daha en başta, başvurunun kendisine hiçbir yanıt gelmemesiyle başlayan sıradan bir deneyim. Modern işe alım dünyasında ghosting (sessizce yok olma), istisnai bir nezaketsizlik olmaktan çıkıp sistematik bir alışkanlığa dönüştü. Pek çok aday için süreç, reddedilmekten çok, daha baştan sessizce “ekilmekle” özdeşleşmiş durumda.

Normaleşmiş gibi görünse de adaylar bu durumdan hiç memnun değil!

Kulağa dramatik gelebilir ama yaşanan deneyim son derece somut, başvuruların büyük çoğunluğuna hiç dönüş olmaması, yarım kalan mülakatlar ve hiçbir açıklama yapılmadan ortada bırakılan süreçler. İlginç olan şu ki, veriler gösteriyor ki ghosting en sık mülakat sonrasında değil, başvuru aşamasında yaşanıyor. Yani adaylar çoğu zaman sürecin ilerleyen aşamalarında değil, daha kapıdan girerken görünmez oluyor.

Bu yalnızca bir iletişim eksikliği değil, açık bir güven kırılması. Sessizlik çoğu zaman adayın yetkinliğiyle değil, sistemin kendisiyle ilgili. Greenhouse ve SHRM verileri, adayların deneyimlediği bu “ekilmişlik” hissinin ardında daha derin bir yapısal problem olduğunu gösteriyor, aşırı otomasyonla yüklenmiş, netlikten uzak ve giderek hantallaşan bir işe alım düzeni. Kapatılmamış süreçler, tutulmamış beklentiler ve karşılığı verilmemiş insan emeği bu düzenin doğal yan ürünleri hâline geliyor.

Bu tabloyu ağırlaştıran unsurlardan biri de yanlış, eksik ya da net olmayan iş ilanları. Gerçek ihtiyacı yansıtmayan, beklentileri açıkça tanımlamayan veya artık aktif olmayan ilanlar, işe alım ekiplerinin iş yükünü artırırken aday tarafında ciddi bir belirsizlik yaratıyor. Adaylar açısından bakıldığında ise, ilanı tam okumadan ya da gerçekten uygunluklarını tartmadan “easy apply” ile art arda başvurmak kısa vadede hız kazandırıyor gibi görünse de, uzun vadede iki tarafın da birbirini daha kolay “ektiği-görmezden geldiği” bir süreci besliyor.

Ortaya çıkan durum her iki taraf için de yıpratıcı. İşe alımcılar niteliksiz ya da alakasız başvuru hacmi altında eziliyor. Adaylar ise başvuru aşamasında bile geri dönüş alamadıkları bir sistemde görünmez hissediyor. Böylece süreç, karşılıklı olarak negatif beslenen ve etkinliğini giderek kaybeden bir döngüye dönüşüyor. Ghosting bu döngünün nedeni değil, çoğu zaman sonucu.

İronik olan şu ki, bu kırılma işe alım teknolojilerinin en gelişmiş olduğu dönemde yaşanıyor. Bir işe başvurmak hiç bu kadar kolay olmamıştı. Ancak başvurunun gerçekten değerlendirildiğini hissetmek belki de hiç bu kadar zor olmamıştı. Kurumların yarısından fazlası yapay zekâyı CV tarama gibi süreçlerde kullanıyor, fakat bu araçlarla birlikte çalışabilecek insan kapasitesine yeterince yatırım yapılmıyor. Sonuç verimlilik değil, aşırı yük.

Adaylar görünmez hissettikçe toplu başvurular artıyor. İşe alım ekipleri başvuru hacmi altında yanıt verecek alanı kaybediyor. Sessizlik zamanla bir tercih değil, bir savunma mekanizmasına dönüşüyor ve fark edilmeden kültürün parçası hâline geliyor.

Bu ortamda güven yalnızca kurum tarafında değil, aday tarafında da erozyona uğruyor. Sürecin ortasında kaybolan adaylar, kabul edilen ama başlanmayan işler ve “career catfishing” olarak adlandırılan davranışlar artıyor. Bu tablo bir sorumsuzluk hikâyesinden çok, duyarsız ve yavaş sistemlere karşı gelişmiş savunmacı reflekslerin sonucu. Kimse karşı taraftan netlik beklemiyorsa, profesyonel hesap verebilirlik de doğal olarak zayıflıyor.

Tüm bunların merkezinde işe alımın kara kutusu yer alıyor. Başvurular giriyor ama geri dönüş olmuyor. Haftalar, aylar süren sessizlik adayın içine dönmesine neden oluyor: Yetersiz miydim? Bir hata mı yaptım? Oysa çoğu zaman sessizliğin nedeni performans değil, içsel kaos, öncelik değişimleri ya da kapasite sorunları. Bu ayrımı yapabilmek yalnızca kariyer açısından değil, ruh sağlığı açısından da kritik.

Bazı kurumlar artık durup düşünmeye başladı. Sürekli dışarıdan aramak yerine içeriye bakıyorlar. Beceri odaklı yaklaşım, iç mobilite ve rotasyonlarla yetenek açığını kapatmada etkili sonuçlar veriyor. Çoğu zaman “bulamıyoruz” denilen beceriler zaten kurumun içinde mevcut, sadece fark edilmesi ve geliştirilmesi gerekiyor. Bu yaklaşım yalnızca işe alım baskısını azaltmıyor, aynı zamanda adalet ve süreklilik hissini de güçlendiriyor.

Ancak hangi model seçilirse seçilsin, netlik ve sorumluluk olmadan sistem çalışmıyor. Bu noktada işe alımın iki tarafı için de bazı temel davranışlar belirleyici hâle geliyor.

Adaylar için

Yapılması Faydalı Olanlar

İlanı gerçekten okuyun ve rolün ne sunduğunu anlayın.
Kendinize dürüst olun: Neden bu role uygunsunuz?
Bilinçli başvurun; her başvuruyu küçük bir yatırım gibi görün.
Makul sürede nazik bir takip yapmak profesyoneldir.
Başvuru deneyiminizi not alın, yanıt süresi ve iletişim de bir veridir.

Kaçınılması Gerekenler

İlanı okumadan seri başvuru yapmak.
“Nasıl olsa dönmezler” varsayımıyla hareket etmek.
Kabul ettiğiniz bir süreci sessizce terk etmek.
Sessizliği kişisel başarısızlık olarak içselleştirmek.

İşe Alımcılar için

Yapılması Faydalı Olanlar

İlanları net, gerçekçi ve güncel tutmak.
Aktif olmayan ilanları kapatmak veya açıkça işaretlemek.
Süreç ve zaman çizelgesi hakkında baştan şeffaf olmak.
Olumsuz da olsa süreci kapatan bir geri dönüş sağlamak.
Aday deneyimini itibarın bir parçası olarak görmek.

Kaçınılması Gerekenler

Belirsiz, içi boş ilanlarla başvuru toplamak.
Sessizliği operasyonel kolaylık olarak normalleştirmek.
Adayları yalnızca “CV” olarak görmek.
Değişen süreçleri paylaşmamazlık etmek.

RefX tam da burada niş bir alanı yakalıyor ve yeni fırsatlar sunuyor. Günümüz işe alım dünyasında sorun veri eksikliği değil; deneyimin anlamlı bir şekilde toplanmaması ve paylaşılmaması. Başvuru aşamasında yaşananlar da, mülakat sonrası süreçler de çoğu zaman görünmez kalıyor. Oysa her iki aşama da adayın kurumla kurduğu ilişkinin temelini oluşturuyor.

RefX, hem başvuru sürecinde hem de mülakat sonrasında yaşanan deneyimleri görünür kılmak için tasarlandı. Adaylar, gerçek yanıt sürelerini, iletişimin netliğini ve sürecin nasıl ilerlediğini paylaşabiliyor. Böylece tekil deneyimler kaybolmak yerine, anonim ve yapıcı bir ortak öğrenme alanına dönüşüyor.

Bu yaklaşım yalnızca sorunları işaret etmek için değil, iyi örnekleri çoğaltmak için var. Sürecini zamanında kapatan, adayla şeffaf iletişim kuran ve geri bildirimi önemseyen şirketler doğal olarak öne çıkıyor. RefX, “iyi işe alım”ın nasıl göründüğünü somut verilerle görünür hâle getiriyor.

Adaylar açısından RefX, belirsizlik hissini azaltan bir denge unsuru. Başvurular ve mülakatlar artık sessizce sonuçlanan süreçler değil; deneyimin değerli kabul edildiği bir etkileşim alanı. Adaylar yalnızca değerlendirilmez, aynı zamanda sürecin gelişimine katkı sağlar.

RefX’in sunduğu en önemli katkı, güveni yeniden inşa eden bu döngüdür. Kimseyi hedef almadan, suçlama dili kullanmadan; hem başvuru hem mülakat aşamalarında yaşananları anlamaya, karşılaştırmaya ve iyileştirmeye alan açar.

Bazen en etkili dönüşüm yüksek sesle değil, net ve sürekli bir geri bildirim kültürüyle gerçekleşir. RefX tam olarak bunu mümkün kılar.

Kaynakça:

SHRM - shrm.org Makale Başlığı: "Candidate “Ghosting” and Employer Competition Are Fueling Talent Shortages, New SHRM Research Finds"

Sedona Staffing - sedonastaffing.com Makale Başlığı: "Employer Behavior & Ghosting: Healing the Hiring Disconnect"

NCDA (National Career Development Association) - ncda.org Makale Başlığı: "Ghosting in the Job Search: How to Help Ghosted Job Seekers"

Greenhouse - greenhouse.io Makale Başlığı: "Ghosting, ghost jobs and bots: Candidates reveal their top challenges in the Greenhouse 2024 State of Job Hunting report"

Theoris - theoris.com Makale Başlığı: "Ghosting: A Symptom of a Broken Hiring Process?"

X0PA AI - x0pa.com Makale Başlığı: "Ghosting: Definition & Meaning"

Indeed - indeed.com Makale Başlığı: "Recruiter Ghosting: Why It Happens and How To Handle It"

HRnetRimbun - hrnetrimbun.com Makale Başlığı: "Why Do Recruiters ‘Ghosting’ Candidates? Here’s the Explanation"

The Everest Group - theeverestgrp.com Makale Başlığı: "Why Recruiters Ghost?"